AI thành chiến tuyến mới

Cuộc cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc đang bước sang giai đoạn căng thẳng mới khi Washington xem xét điều tra và áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với một số doanh nghiệp AI Trung Quốc. Trong khi đó, Bắc Kinh cáo buộc Mỹ theo đuổi "chủ nghĩa bá quyền AI" và tuyên bố sẽ có biện pháp đáp trả nhằm bảo vệ lợi ích của các doanh nghiệp trong nước.

Tâm điểm của cuộc đối đầu là Moonshot AI - đơn vị phát triển mô hình Kimi K3. Nếu bị đưa vào "Danh sách Thực thể" (Entity List), doanh nghiệp này có thể mất quyền tiếp cận chip, phần mềm và dịch vụ điện toán đám mây từ Mỹ, tạo thêm áp lực cho chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu.

Bộ Thương mại Trung Quốc ngày 27/7 cáo buộc Mỹ theo đuổi 'chủ nghĩa bá quyền AI' sau khi các quan chức Washington cho biết công ty Moonshot AI có thể phải đối mặt với điều tra và trừng phạt. Giám đốc Văn phòng Chính sách Khoa học và Công nghệ Nhà Trắng Michael Kratsios cáo buộc Moonshot sử dụng kỹ thuật 'chưng cất mô hình' từ Claude Fable 5 của Anthropic để phát triển Kimi K3. Ông cho rằng công ty đã xây dựng nền tảng nội bộ để thực hiện hoạt động chắt lọc quy mô lớn các mô hình AI của Mỹ. Moonshot đã bác bỏ cáo buộc, khẳng định những cải thiện hiệu năng đến từ các thay đổi nguyên bản trong kiến trúc mô hình.

Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cảnh báo các công ty Trung Quốc có thể phải đối mặt với biện pháp trừng phạt tài chính hoặc bị đưa vào Danh sách Thực thể của Bộ Thương mại Mỹ. Nếu bị đưa vào danh sách này, Moonshot sẽ bị hạn chế nghiêm trọng tiếp cận chất bán dẫn, phần mềm và dịch vụ điện toán đám mây của Mỹ. Washington đã sử dụng công cụ thương mại này để nhắm vào Huawei kể từ năm 2019. Theo Anthropic, họ phát hiện hơn 3,4 triệu lượt tương tác liên quan đến Moonshot, sử dụng hàng trăm tài khoản giả mạo để khai thác các năng lực của mô hình Claude.

Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố sẽ thực hiện 'mọi biện pháp cần thiết' để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình nếu bị tổn hại. Tuyên bố được đưa ra giữa cuộc tranh luận tại Washington về việc liệu các nhà phát triển AI Trung Quốc đang sao chép mô hình Mỹ hay thực sự đang thu hẹp khoảng cách công nghệ nhờ năng lực nghiên cứu của chính mình. Diễn biến này gợi nhớ phản ứng của Mỹ trước sự nổi lên của startup AI DeepSeek hồi năm ngoái, cho thấy cuộc cạnh tranh công nghệ tiếp tục leo thang.

Chưng cất mô hình là kỹ thuật huấn luyện AI phổ biến, trong đó nhà phát triển tận dụng đầu ra của mô hình có năng lực cao hơn để huấn luyện mô hình khác. Giới chức Mỹ phân biệt rõ giữa hoạt động chưng cất hợp pháp và việc khai thác dữ liệu quy mô lớn cấu thành hành vi đánh cắp sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, ranh giới giữa hai hoạt động này vẫn mờ nhạt, tạo ra tranh cãi về tính hợp pháp của các phương pháp phát triển AI của các công ty Trung Quốc.