📢 Mỹ áp thuế 50% lên Brazil – Cuộc chiến thuế quan mới và hệ lụy với thị trường nông sản, cà phê toàn cầu

Vào ngày 9/7, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố trên mạng xã hội rằng Hoa Kỳ sẽ áp mức thuế 50% lên tất cả hàng hóa nhập khẩu từ Brazil, bắt đầu từ ngày 1/8/2025. Lý do được ông Trump đưa ra là để "bảo vệ nền công nghiệp nội địa" và "cân bằng cán cân thương mại" khi cho rằng Mỹ đang chịu thâm hụt lớn từ các quốc gia thuộc nhóm BRICS, trong đó Brazil là một đối tác trọng yếu.

Ngay sau đó, Tổng thống Brazil Luiz Inácio Lula da Silva đã lên tiếng phản bác. Ông nhấn mạnh rằng tuyên bố của phía Mỹ là “hoàn toàn sai sự thật”, viện dẫn thống kê chính thức từ chính Hoa Kỳ cho thấy rằng trong 15 năm qua, Mỹ đã đạt thặng dư thương mại tích lũy hơn 410 tỷ USD đối với Brazil. Ông Lula cũng khẳng định sẽ đáp trả bằng biện pháp tương đương theo “Luật Thương mại Đối ứng” của Brazil, nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia và người dân nước này.

Brazil không chỉ là nền kinh tế lớn nhất khu vực Mỹ Latinh mà còn là một trong những quốc gia xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới. Các mặt hàng thế mạnh bao gồm: đậu tương, cà phê, đường, bông, thịt bò và ngô. Trong đó:

Brazil đứng thứ nhất thế giới về xuất khẩu cà phê và đường

Top 2 về xuất khẩu đậu tương (sau Mỹ)

Và là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với nông sản Mỹ trên thị trường toàn cầu, đặc biệt là thị trường châu Á và Trung Quốc

Theo số liệu năm 2023:

🔹 Brazil chiếm 1,2% lượng hàng nhập khẩu của Mỹ (~37 tỷ USD)

🔹 Mỹ là nguồn nhập khẩu lớn nhất của Brazil, chiếm 15,7% tổng kim ngạch nhập khẩu (~40 tỷ USD)

🔹 Mỹ là thị trường tiêu thụ 10,4% tổng xuất khẩu hàng hóa của Brazil

Dù giá trị thương mại song phương không quá vượt trội, nhưng vai trò của Brazil trong chuỗi cung ứng toàn cầu khiến bất kỳ rủi ro địa chính trị nào cũng có thể gây xáo trộn lớn về giá cả và dòng chảy hàng hóa.

Nếu lệnh áp thuế 50% của Mỹ có hiệu lực từ 1/8 và Brazil thực hiện các biện pháp đáp trả tương đương, các mặt hàng nông sản sẽ là nhóm chịu ảnh hưởng đầu tiên và rõ rệt nhất:

Brazil và Mỹ hiện đang cạnh tranh trực tiếp về thị phần xuất khẩu đậu tương, đặc biệt tại Trung Quốc. Nếu căng thẳng thương mại leo thang, thị trường có thể chứng kiến dòng tiền đầu cơ tăng mạnh, gây biến động giá cả ngắn hạn. Giá đậu tương tại Mỹ có thể được hỗ trợ nếu nguồn cung từ Brazil bị kìm hãm hoặc điều hướng sang khu vực khác. Ngược lại, Brazil có thể đẩy mạnh xuất khẩu sang châu Á, gây áp lực về dư cung tại một số thị trường mới nổi.

Brazil là nhà xuất khẩu đường số 1 toàn cầu, và là đối tác lớn của nhiều nhà máy tinh luyện tại Mỹ và châu Á. Nếu bị áp thuế, giá đường Brazil có thể phải điều chỉnh để giữ sức cạnh tranh, trong khi giá đường kỳ hạn tại Mỹ (SBE) có thể bật tăng do lo ngại thiếu hụt ngắn hạn và chuỗi cung ứng bị gián đoạn.

Cà phê là ngành xuất khẩu chiến lược của Brazil, đặc biệt là Arabica. Mỹ hiện là thị trường tiêu thụ cà phê lớn nhất thế giới, do đó việc tăng thuế có thể làm giá cà phê tại Mỹ leo thang, trong khi giá cà phê quốc tế có thể phân hóa: giảm nhẹ với hàng Brazil nhưng tăng ở các khu vực thay thế như Colombia hay Việt Nam.

Bông Brazil xuất khẩu mạnh sang châu Á và Mỹ. Nếu kênh xuất khẩu sang Mỹ bị bóp nghẹt, lượng cung dư thừa có thể gây sức ép giá ở các khu vực khác. Tuy nhiên, nếu Mỹ phải tăng nhập từ các nguồn thay thế như Ấn Độ hay châu Phi, giá bông tại sàn Mỹ (CTE) sẽ khó giảm sâu trong ngắn hạn.

Sự kiện Mỹ áp thuế 50% với Brazil không đơn thuần là một biện pháp bảo hộ thương mại, mà nhiều khả năng là bước đi chính trị nhằm gây sức ép lên nhóm BRICS, nhất là trong bối cảnh liên minh này đang gia tăng ảnh hưởng với tham vọng phát triển đồng tiền riêng và giảm phụ thuộc vào USD.

Trong ngắn hạn, thị trường nông sản, đặc biệt là nhóm hàng liên quan đến Brazil, sẽ có biến động mạnh. NĐT nên chú ý:

Canh mua các mặt hàng có nguồn cung từ Mỹ (như đậu tương, khô đậu, đường sàn Mỹ) nếu xuất khẩu Brazil bị hạn chế

Cảnh giác rủi ro điều chỉnh với giá cà phê và bông Brazil, nhất là khi xuất khẩu gặp trở ngại

Theo dõi phản ứng của Trung Quốc – đối tác thương mại lớn nhất của Brazil – nếu họ điều chỉnh dòng nhập khẩu, thị trường sẽ có thêm biến động