VSC: Cảng vẫn sinh lời, vì sao quý 3 vẫn lỗ?

Điểm đáng chú ý của Công ty Cổ phần Container Việt Nam (VSC) trong quý 3 không nằm ở hoạt động khai thác cảng, mà nằm ở phần tài chính. Doanh thu vẫn tăng 11% so với cùng kỳ và biên lợi nhuận gộp được cải thiện, nhưng lợi nhuận sau thuế thuộc cổ đông công ty mẹ lại chuyển từ lãi 79 tỷ đồng sang lỗ 9 tỷ đồng. Điều này cho thấy vấn đề của VSC hiện tại không phải cảng kinh doanh kém, mà là chi phí sử dụng vốn và hiệu quả của các khoản đầu tư đang trở thành gánh nặng lớn hơn.

Trong quý 3, doanh thu thuần của VSC đạt 935 tỷ đồng, tăng 11% so với cùng kỳ. Tổng sản lượng container qua ba cảng đạt 328 nghìn TEU, giảm 4% so với cùng kỳ và 5% so với quý trước. Nguyên nhân chủ yếu đến từ thời tiết tại Trung Quốc khiến lịch tàu về Hải Phòng bị gián đoạn và một số chuyến bị hủy. VIP Green vẫn là cảng đóng góp sản lượng lớn nhất với 151 nghìn TEU, trong khi Nam Hải Đình Vũ giảm 10% so với quý trước xuống 116 nghìn TEU.

Điểm tích cực là sản lượng giảm nhưng khả năng sinh lời của hoạt động cảng chưa suy yếu tương ứng. Biên lợi nhuận gộp tiếp tục cải thiện nhờ tăng phụ thu nhiên liệu. Đây là chi tiết quan trọng bởi nó cho thấy phần kinh doanh cốt lõi vẫn đang vận hành tương đối tốt, dù tăng trưởng sản lượng không còn mạnh như giai đoạn trước.

Nhưng chính tại đây xuất hiện vấn đề lớn nhất của VSC. Doanh thu tài chính quý 3 tăng 70% lên 108 tỷ đồng, trong đó cổ tức từ HAH đóng góp 62 tỷ đồng. Tuy nhiên, chi phí tài chính lại tăng tới 184%, lên 291 tỷ đồng. Riêng chi phí lãi vay đã đạt 161 tỷ đồng, tăng 83%; ngoài ra còn có 86 tỷ đồng chi phí tài chính khác và 44 tỷ đồng dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh. Phần chi phí này đã hấp thụ gần như toàn bộ lợi nhuận tạo ra từ hoạt động kinh doanh.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng với VSC trong 1–2 quý tới không chỉ là sản lượng hàng qua cảng có phục hồi hay không. Biến số cần theo dõi hơn là chi phí tài chính có hạ xuống và các khoản đầu tư sử dụng đòn bẩy có bắt đầu tạo ra hiệu quả tương xứng hay chưa.

Đây cũng là điểm cần thay đổi khi nhìn VSC. Nếu chỉ quan sát doanh thu hoặc biên lợi nhuận cảng, bức tranh có thể khá tích cực. Nhưng lợi nhuận cuối cùng của cổ đông hiện chịu ảnh hưởng đáng kể từ cấu trúc tài chính và danh mục đầu tư ngoài hoạt động cảng. Khi những khoản đầu tư này chưa tạo ra hiệu quả đủ lớn, tăng trưởng của mảng khai thác cảng chưa chắc chuyển hóa thành tăng trưởng lợi nhuận tương ứng.

Rủi ro lớn nhất vì thế là chi phí lãi vay tiếp tục ở mức cao, thị trường chứng khoán bất lợi làm phát sinh thêm dự phòng, trong khi sản lượng cảng phục hồi chậm. Ngược lại, nếu sản lượng cải thiện và áp lực tài chính giảm, nền tảng sinh lời của hoạt động cảng vẫn có thể tạo dư địa phục hồi lợi nhuận.

Tóm lại, quý 3 của VSC không cho thấy hoạt động cốt lõi suy yếu nghiêm trọng, mà cho thấy chi phí tài chính đang trở thành nút thắt lớn nhất. Trước khi câu chuyện này thay đổi rõ ràng hơn, lợi nhuận của VSC vẫn có thể biến động mạnh dù hoạt động cảng duy trì ổn định.

Nhà đầu tư quan tâm VSC có thể theo dõi trang để cập nhật khi câu chuyện đầu tư có thêm tín hiệu rõ ràng.