VIB: NIM phục hồi nhưng nợ xấu đang trở thành biến số quan trọng nhất

Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam (VIB) đang cho thấy sự cải thiện rõ hơn về khả năng tạo thu nhập trong quý 3/2026 khi biên lãi thuần phục hồi, thu nhập phí tăng mạnh và chi phí hoạt động được kiểm soát tốt. Nhờ đó, lợi nhuận trước thuế quý 3 đạt 2.406 tỷ đồng, tăng 18,5% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, điểm cần lưu ý là tốc độ tăng trưởng tín dụng vẫn thấp hơn toàn hệ thống, trong khi nợ xấu và chi phí dự phòng cùng tăng. Vì vậy, câu chuyện của VIB hiện không còn chỉ nằm ở tăng trưởng lợi nhuận, mà là liệu ngân hàng có kiểm soát được chi phí tín dụng trong những quý tới hay không.

Điểm tích cực nhất trong quý 3 là biên lãi thuần tiếp tục phục hồi quý thứ hai liên tiếp, đạt 3,31%, tăng 20 điểm cơ bản so với quý trước. Nguyên nhân chính là lợi suất tài sản sinh lãi tăng nhanh hơn chi phí huy động khi lãi suất cho vay được tái định giá. Đây là tín hiệu quan trọng bởi trước đó việc VIB chuyển dịch mạnh hơn sang khách hàng doanh nghiệp có thể tạo áp lực lên lợi suất. Thực tế, biên lãi vẫn cải thiện cho thấy ngân hàng đang bù đắp khá tốt tác động từ thay đổi cơ cấu tín dụng.

Nguồn thu ngoài lãi cũng trở thành một trụ đỡ đáng kể. Trong 9 tháng, thu nhập ngoài lãi đạt 4.142 tỷ đồng, tăng 45,5% so với cùng kỳ. Riêng thu nhập phí thuần quý 3 đạt khoảng 1.000 tỷ đồng, tăng hơn gấp đôi so với cùng kỳ, chủ yếu nhờ bancassurance. Tuy nhiên, chất lượng tăng trưởng chưa hoàn toàn trọn vẹn do VIB vẫn ghi nhận lỗ tỷ giá, qua đó bù trừ một phần đóng góp tích cực từ mảng phí.

Một điểm hỗ trợ khác là hiệu quả vận hành cải thiện mạnh. Tổng thu nhập hoạt động 9 tháng tăng 17,7%, trong khi chi phí hoạt động giảm 2%, giúp tỷ lệ chi phí trên thu nhập giảm xuống 30,9% từ 37,1% cùng kỳ. Nhờ đó, lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh trước dự phòng tăng tới 29,3%. Nói cách khác, hoạt động cốt lõi của VIB đang cải thiện nhanh hơn mức tăng 7,7% của lợi nhuận trước thuế 9 tháng. Khoảng cách này chủ yếu đến từ chi phí dự phòng tăng gần gấp đôi.

Đây cũng là điểm cần nhìn kỹ nhất. Tỷ lệ nợ xấu cuối quý 3 tăng lên 3,20% từ mức 2,92% quý trước, trong khi nợ nhóm 2 tăng lên 2,79%. Chi phí dự phòng riêng quý 3 tăng 63,9% lên 1.899 tỷ đồng, còn chi phí tín dụng quy năm 9 tháng tăng lên 1,47% từ 0,85% cùng kỳ năm trước. VIB đã xóa 3.700 tỷ đồng nợ trong 9 tháng, tăng 23,3%, cho thấy áp lực xử lý chất lượng tài sản vẫn đáng kể.

Trong khi đó, tăng trưởng tín dụng 9 tháng mới đạt 7,7%, thấp hơn mức 11,6% của toàn hệ thống và còn khá xa mục tiêu 15% cả năm. Động lực chính đến từ khách hàng doanh nghiệp, đặc biệt ở vận tải, logistics, xây dựng và sản xuất, trong khi cho vay bán lẻ mới chỉ phục hồi nhẹ. Tiền gửi khách hàng tăng 9,4%, nhanh hơn tín dụng, nên dư địa nguồn vốn không phải vấn đề lớn trước mắt, nhưng tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn giảm còn 11,5% có thể khiến chi phí vốn vẫn ở mức cao.

Vì vậy, triển vọng 1–2 quý tới của VIB phụ thuộc vào hai lực kéo ngược chiều. Nếu biên lãi tiếp tục giữ được đà phục hồi, thu nhập phí duy trì tăng trưởng và tín dụng tăng nhanh hơn trong quý cuối năm, lợi nhuận cốt lõi vẫn có cơ sở cải thiện. Ngược lại, nếu nợ xấu mới tiếp tục hình thành nhanh và buộc ngân hàng phải duy trì mức dự phòng cao, phần cải thiện từ thu nhập có thể tiếp tục bị hấp thụ đáng kể.

Điểm đáng chú ý nhất của VIB lúc này không phải lợi nhuận quý 3 tăng 18,5%, mà là hoạt động kinh doanh trước dự phòng đang tăng nhanh hơn nhiều. Điều thị trường cần kiểm chứng tiếp theo là phần tăng trưởng đó có chuyển hóa thành lợi nhuận cuối cùng hay không. NIM đang đi đúng hướng, thu nhập phí đã tạo thêm động lực, nhưng chất lượng tài sản và chi phí tín dụng mới là biến số quyết định câu chuyện VIB trong những quý tới.

Nhà đầu tư muốn tham khảo vùng giá tích sản và giá mục tiêu của VIB có thể vào trang tiểu sử để xem phân tích chi tiết.