Chi tiêu của người tiêu dùng mạnh, nhưng tâm lý yếu. Lợi suất trái phiếu ở mức cao nhất nhiều thập kỷ, vậy mà cổ phiếu vẫn tăng vọt. Nước Mỹ trải qua một cú sốc năng lượng, nhưng tăng trưởng vẫn đang tăng tốc. Giá nhà vẫn cao, nhưng thị trường nhà ở bế tắc. Thất nghiệp ở mức thấp theo tiêu chuẩn lịch sử, và chiến dịch siết nhập cư đã hạn chế dòng lao động, nhưng tăng lương chậm. Lạm phát đang hạ nhiệt ở một số lĩnh vực nhưng trỗi dậy ở những lĩnh vực khác. Thúc đẩy tất cả là cơn bùng nổ trí tuệ nhân tạo mang tính lịch sử, thứ hoặc sẽ tạo đột phá năng suất hoặc kích hoạt cắt giảm việc làm quy mô lớn.

Những tín hiệu mơ hồ này đang làm mờ triển vọng của các nhà hoạch định chính sách Fed, những người có nhiệm vụ hỗ trợ việc làm và kiểm soát lạm phát, vai trò mà Chủ tịch Kevin Warsh ví như một trọng tài.

Đây là thời điểm then chốt với một nền kinh tế đã trải qua hàng loạt cú sốc "nghẹt thở" trong thập kỷ này, và đặt ra mức độ bất định bất thường với các nhà hoạch định chính sách. Hành động quá chậm, Fed có nguy cơ lặp lại sai lầm thời đại dịch, khi họ đã để lạm phát trở thành cuộc khủng hoảng lạm phát tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ. Hành động quá nhanh, họ có nguy cơ gây tổn hại cho hàng triệu doanh nghiệp và hộ gia đình vốn đã dễ tổn thương. Ở cả hai phía, uy tín của Fed đều có thể bị đặt cược. Điều đáng lo nhất là một số diễn biến kinh tế quan trọng nhất của năm 2026 dường như có thể nằm ngoài tầm kiểm soát của Fed.

Hiện tại, thách thức lớn hơn là kiểm soát lạm phát. Những người theo trường phái "thuần túy" cho rằng ngân hàng trung ương Mỹ cần đẩy chi phí vay lên mức đủ để rút lạm phát khỏi hệ thống bằng cách làm chậm chi tiêu và nhu cầu. Chưa rõ cần bao nhiêu đợt tăng nữa để tới mức đó, nhưng lãi suất nhiều khả năng cần đáp xuống trên vùng lãi suất quỹ liên bang hiện tại là 3,75% đến 4%. Một Fed đang tăng lãi suất cho nhà đầu tư thấy họ nghiêm túc kiểm soát lạm phát, điều tự nó có thể làm dịu đà tăng lợi suất trái phiếu.

Còn có góc độ chính trị. Việc Fed tăng lãi suất hồi tháng 9, lần tăng đầu tiên sau ba năm, cho thấy quyết tâm gạt bỏ sức ép từ Nhà Trắng khi Tổng thống Donald Trump tiếp tục kêu gọi giảm chi phí vay. Ông Trump chỉ trích gay gắt ngân hàng trung ương và đã làm sống lại nỗ lực sa thải Thống đốc Lisa Cook với cáo buộc gian lận thế chấp. Các đợt tăng lãi suất tiếp theo báo hiệu sự độc lập.

Lạm phát vẫn là một vấn đề rõ ràng. Số liệu giá tiêu dùng và giá sản xuất tháng 9 cho thấy giá đang tăng trên diện rộng khi hộ gia đình và doanh nghiệp trả nhiều hơn cho hàng hóa và dịch vụ. Fed đã hụt mục tiêu lạm phát 2% hơn năm năm. Các quan chức Fed vẫn bị ám ảnh bởi thời kỳ đại dịch, khi họ tụt lại sau diễn biến thị trường sau khi ban đầu gọi lạm phát là "tạm thời", rồi nó trở thành đợt bùng phát lạm phát tồi tệ nhất trong 40 năm.

Từ cuối năm 2019, giá thực phẩm tạp hóa đã tăng khoảng 30%. Giá điện tăng 43% trong cùng giai đoạn, còn bảo hiểm ô tô cao hơn gần 50%.

Địa chính trị đổ thêm dầu vào lửa, bắt đầu từ cuộc xâm lược toàn diện Ukraine của Nga năm 2022 và tiếp tục với chiến tranh Iran. Riêng năm nay, giá diesel cao hơn khoảng 70% và xăng tăng khoảng 50% kể từ khi cuộc chiến sau bắt đầu hồi tháng 2. Còn những áp lực khác: thuế quan hàng hóa vẫn ở mức cao nhất nhiều thập kỷ, và giá đồ chơi trong tháng 9 có mức tăng hằng năm lớn nhất kể từ 1988.

Phía thận trọng lập luận rằng tốc độ lạm phát được kỳ vọng sẽ chậm mạnh vào năm tới, đặc biệt khi so với cú sốc năng lượng của 2026. Lợi suất trái phiếu tăng sẽ tác động tới hoạt động kinh tế, và chi phí vay cao hơn sẽ làm tổn hại người lao động thu nhập thấp và doanh nghiệp nhỏ đang gánh các khoản vay xe lãi suất thả nổi hoặc thẻ tín dụng. Vì chính sách tiền tệ cần tới 18 tháng để phát huy tác động, việc tăng lãi suất bây giờ có nguy cơ tạo ra các vấn đề lớn hơn về sau.

Sự bối rối đôi khi thể hiện trong các bài phát biểu của quan chức Fed, khi một số kêu gọi tăng lãi suất khẩn cấp còn số khác không. Cán cân tín hiệu từ các nhà hoạch định chính sách trước quyết định lãi suất tháng này cho thấy họ có thời gian đánh giá nền kinh tế trước khi quyết định có tăng tiếp không. Nhà đầu tư đang đặt cược động thái tiếp theo nhiều khả năng vào tháng 12.

Cần nói rõ, nền kinh tế từng trải qua những giai đoạn phức tạp. Năm 1980, Chủ tịch Fed Paul Volcker buộc phải đẩy lãi suất lên mức kỷ lục 20% để làm chậm lạm phát đã chạm 11,6%. Năm 2008, chính ông Warsh, khi đó là thống đốc Fed, có vị trí hàng ghế đầu chứng kiến cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu đe dọa một cuộc đại suy thoái mới, trước khi các nhà hoạch định chính sách đặt một mức sàn cho hệ thống tài chính đang sụp đổ. Năm 2020, Covid-19 buộc các nhà hoạch định chính sách tiền tệ phải ứng phó với đại dịch toàn cầu chưa từng có.

Nhưng ngay cả theo các tiêu chuẩn đó, tốc độ thay đổi hiện nay là bất thường, và sự phức tạp hiện diện ở khắp nơi, rõ nhất ở AI, nơi giới hoài nghi đặt câu hỏi chính sách tiền tệ có thể ảnh hưởng đến mức nào.

Cơn sốt AI cuối cùng được kỳ vọng sẽ nâng năng suất và kìm lạm phát, nhưng hiện tại lượng hàng tỷ USD chưa từng có cần để xây hạ tầng đang đẩy chi phí vay và giá máy tính lên. Hồi tháng 6, Apple đã tăng giá Mac, iPad, thiết bị gia đình và kính Vision Pro để bù cho chi phí tăng do tình trạng thiếu hụt chưa từng có của chip nhớ và lưu trữ.

Giới hoài nghi cho rằng tốc độ, quy mô của đợt xây dựng và lượng vay cần để tài trợ có đầy đủ đặc điểm của một bong bóng khổng lồ. Nếu đúng vậy, áp lực giá cuối cùng sẽ tự dịu khi cơn cuồng AI tất yếu nguội đi.

Lượng vay khổng lồ để tài trợ hạ tầng AI sẽ chịu tác động của lãi suất tăng, nhưng phân tích của Barclays cho thấy các "hyperscaler" đang chi hơn 90% dòng tiền hoạt động cho hạ tầng AI, nghĩa là ít nhất phần chi tiêu đó được cách ly khỏi các đợt tăng lãi suất của Fed.

Ông Warsh, trong một cuộc thảo luận tại cuộc họp thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế tháng này, nhận định theo quan điểm của ông, thế giới đang thay đổi nhanh hơn bất kỳ thời điểm nào trong cuộc đời trưởng thành của ông.

AI không phải xu hướng duy nhất có thể nằm ngoài tầm kiểm soát của Fed. Lãi suất cao hơn gần như không làm được gì để hạ chi phí vận chuyển qua eo biển Hormuz vì chiến tranh Iran, hay để giải tỏa nút thắt chip nhớ.

Dù lãi suất có phải công cụ tốt nhất để kiềm chế chi tiêu AI hay ứng phó với xung đột Hormuz hay không, đó là công cụ Fed đang có trong tay, và họ sẽ tiếp tục dùng cho tới khi lạm phát được kiểm soát. Những người theo dõi sát ngân hàng trung ương cảnh báo Fed cần hành động.

Một trong số đó là ông Maurice Obstfeld, nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, cựu kinh tế trưởng IMF, người ví nhiệm vụ chống lạm phát của Fed như bác sĩ kê kháng sinh. Ngay cả khi triệu chứng qua đi, bệnh nhân vẫn được khuyên hoàn tất liệu trình. Theo ông, khi bắt đầu tăng lãi suất, Fed sẽ tiếp tục "dùng kháng sinh" một thời gian cho đến khi bệnh nhân khỏi hẳn.

Thứ nhất, kỳ vọng thời điểm. Cán cân tín hiệu từ Fed cho thấy họ có thời gian đánh giá, và thị trường đặt cược động thái tiếp theo vào tháng 12. Nhà đầu tư nên chuẩn bị cho kịch bản tạm dừng trong cuộc họp tháng này, nhưng không loại trừ khả năng tăng thêm nếu lạm phát tiếp tục lan rộng.

Thứ hai, giới hạn của công cụ lãi suất. Cú sốc nguồn cung (Hormuz, chip nhớ, thuế quan) nằm ngoài tầm tác động trực tiếp của lãi suất. Điều đó có nghĩa lạm phát có thể dai dẳng ngay cả khi Fed thắt chặt, trong khi chi phí tăng trưởng vẫn do nền kinh tế gánh. Đây là rủi ro đình lạm cần cân nhắc trong danh mục.

Thứ ba, chi tiêu AI ít nhạy cảm với lãi suất hơn tưởng. Phân tích của Barclays rằng hyperscaler dùng hơn 90% dòng tiền hoạt động cho hạ tầng AI gợi ý lãi suất cao hơn có thể không làm chậm đáng kể phần chi tiêu này, nhưng nhà đầu tư nên phân biệt giữa các hyperscaler có dòng tiền mạnh và các nhà cung cấp phụ thuộc vào nợ.

Thứ tư, uy tín và độc lập của Fed là biến số định giá. Việc Tổng thống tiếp tục chỉ trích và nỗ lực sa thải Thống đốc Cook làm tăng rủi ro chính trị với lộ trình lãi suất. Bất kỳ tín hiệu nào về việc Fed nhượng bộ hoặc, ngược lại, đối đầu căng thẳng với Nhà Trắng đều có thể tác động tới phần bù kỳ hạn và định giá tài sản.

Thứ năm, nhìn bức tranh phức tạp thay vì một chỉ số. Chi tiêu mạnh với tâm lý yếu, cổ phiếu cao với lợi suất cao, tăng trưởng nhanh với cú sốc năng lượng là những dấu hiệu cho thấy các mô hình dự báo đơn tuyến có thể sai lệch. Một danh mục có độ đa dạng và cơ chế phòng ngừa rủi ro phù hợp là cách tiếp cận hợp lý khi chính các nhà hoạch định chính sách cũng thừa nhận mức độ bất định cao.

-------------------------------------

Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...

Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương. Với nhiều ưu điểm như: Mua bán 2 chiều, T0, miễn lãi margin ... Liên hệ với tôi qua số Zalo ở phần tên tác giả để hợp tác và nhận các tư vấn tốt nhất về thị trường hàng hoá.

Mobile/zalo: 033 796 8866

THAM GIA ROOM HÀNG HOÁ - VĨ MÔ