Có một thống kê đáng chú ý vừa được nhắc đến: Trong 26 năm từ 2000–2025, VN-Index chỉ tăng điểm trong 12 tháng 10, tương đương xác suất khoảng 46%. Riêng theo thống kê của MBS, trong 10 năm gần đây, chỉ số giảm bình quân hơn 2% trong tháng này và đã có 4 năm liên tiếp (2022–2025) kết thúc tháng 10 trong sắc đỏ.

Nhưng liệu có nên nhìn tháng 10 như một giai đoạn mặc định phải bán cổ phiếu?

Theo tôi, điều đáng quan tâm không nằm ở việc tháng 10 có bao nhiêu lần giảm điểm, mà là những yếu tố đang cùng lúc gây áp lực lên thị trường hiện tại.

VN-Index đã trải qua 3 tuần giảm liên tiếp, trong đó thanh khoản bình quân từ đầu tháng 10 giảm khoảng 13% so với tháng 9 và giảm 45% so với cùng kỳ năm trước. Khi thanh khoản suy yếu, khả năng hấp thụ lượng cung cổ phiếu cũng trở nên hạn chế hơn.

Điều này đặc biệt bất lợi đối với những cổ phiếu đã tăng nóng hoặc thiếu nền tảng hỗ trợ về kết quả kinh doanh.

Giá dầu Brent vượt 104 USD/thùng, lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng cao và kỳ vọng Fed duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt đang tạo thêm sức ép lên dòng vốn tại các thị trường mới nổi.

Một mặt, Việt Nam vẫn đang duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế tích cực. Mặt khác, chi phí vốn và áp lực lạm phát lại là những yếu tố khiến thị trường khó có thể vận động thuận lợi trong ngắn hạn.

Một điểm đáng chú ý là dòng tiền đang có xu hướng tìm kiếm cơ hội ở những doanh nghiệp có câu chuyện riêng, thay vì mua đồng loạt trên toàn thị trường.

Khi nhóm vốn hóa lớn thiếu động lực dẫn dắt, các cổ phiếu vừa và nhỏ có thể xuất hiện những nhịp tăng riêng lẻ. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm dễ chịu áp lực mạnh hơn khi thị trường điều chỉnh.

Vậy nhà đầu tư nên làm gì?

Tôi cho rằng giai đoạn này cần phân biệt rõ giữa rủi ro của thị trường chung và triển vọng của từng doanh nghiệp. Một cổ phiếu giảm theo thị trường chưa chắc đã xấu, nhưng một cổ phiếu giảm vì triển vọng kinh doanh suy yếu lại là câu chuyện hoàn toàn khác.

Tháng 10 vẫn còn khá dài và thị trường cũng chưa đưa ra câu trả lời cuối cùng. Tôi nghĩ giai đoạn này đáng để quan sát hơn là vội vàng hành động. Bởi khi thanh khoản chưa trở lại, những nhịp hồi đôi khi chỉ giúp bảng điện bớt đỏ trong chốc lát.

Còn việc giải ngân lúc nào, có lẽ cứ để thị trường trả lời bằng chính dòng tiền của nó.