Nếu lùi lại khỏi những cơn co giật bạo lực hằng ngày tại Trung Đông, có thể thấy rõ mỗi ngày trôi qua lại mang tới một tiết lộ mới trong một chuỗi phát triển dồn dập: những thỏa thuận và liên minh mang tính bước ngoặt, không chỉ đánh dấu một kỷ nguyên mới, mà còn thúc đẩy sự hội tụ kịch tính giữa các sân khấu địa chính trị, đang làm thay đổi toàn bộ cuộc chơi toàn cầu.

Chỉ điểm qua vài sự kiện gần đây: Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) lần đầu tiên công khai xác nhận chuyến thăm của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, chỉ vài ngày trước một vụ tấn công bị chính UAE gọi là khủng bố nhắm vào chuyến bay từ Dubai tới Tel Aviv, và vài tháng sau khi UAE triển khai hệ thống Iron Dome cùng nhân sự Israel để đẩy lùi các cuộc tấn công của Iran. Hiệp định Abraham vẫn đang rất sống.

Tháng 8, Ả Rập Xê Út, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan ký Hiệp định Phòng thủ Chung Mecca, một thỏa thuận phòng thủ chung kiểu NATO, đã ngay lập tức bị thử thách một cách khó xử sau khi lực lượng Houthi chiếm bờ biển Đỏ và các lực lượng dân quân Iraq tấn công đường ống dầu Đông-Tây của vương quốc này.

Cùng tháng đó, Hy Lạp ký thỏa thuận quốc phòng trị giá 3,5 tỷ USD với Israel, thương vụ xuất khẩu vũ khí lớn nhất lịch sử Israel, mang lại cho Hy Lạp mạng lưới phòng không và tên lửa mang tên "Lá chắn Achilles". Israel cũng đang hợp tác kinh tế và quân sự với Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, người có chuyến thăm nồng ấm tới Israel hồi tháng 2.

Tháng 3, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đi thăm bán đảo Ả Rập và ký các thỏa thuận an ninh mang tính lịch sử với Ả Rập Xê Út, UAE và Qatar để cung cấp các đội đánh chặn drone.

Rồi còn có khu vực Đông Phi, nơi một cuộc tranh giành quyền lực kiểu mới đang tăng nhiệt, bao gồm nội chiến thảm khốc tại Sudan với hơn nửa tá quốc gia Trung Đông cạnh tranh quyền lực, khả năng tiếp cận và tài nguyên dọc bờ biển Đỏ và vùng nội địa châu Phi. Các cường quốc Trung Đông cũng đang hậu thuẫn một cuộc chiến mới bùng phát tại Ethiopia.

Kể từ sau sự kiện 7/10 và cuộc chiến Israel, Hamas tại Gaza, căng thẳng khu vực đã leo thang trở lại sau nhiều năm tương đối yên bình. Ba siêu cường đang hiện diện dày đặc trên mọi sân khấu này: Mỹ đang siết chặt kinh tế Iran với mức độ hiệu quả ngày càng tăng. Nga cung cấp tình báo chính xác cho Iran để tấn công lực lượng Mỹ. Trung Quốc vừa hỗ trợ Iran, bao gồm cả tình báo về các cơ sở của Mỹ, vừa bảo vệ mối quan hệ mới với các đồng minh Mỹ như Ả Rập Xê Út và UAE. Suy cho cùng, Trung Quốc mua khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của Iran, trong khi một phần ba nguồn cung dầu của chính Trung Quốc đến từ các vương triều Ả Rập.

Ba cường quốc quân sự lớn nhất khu vực, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran và Israel, đang xoay xở để giành vị thế áp đảo: Iran cố gắng sinh tồn, nếu không muốn nói là giành quyền kiểm soát vùng Vịnh. Thổ Nhĩ Kỳ hy vọng xác lập sự hiện diện kiểu tân Ottoman tại Syria. Israel tìm kiếm an ninh mà không từ bỏ dự án dân tộc chủ nghĩa tôn giáo của các bộ trưởng cực đoan hiện tại. Trong khi đó, Ả Rập Xê Út, vũ trang tốn kém nhưng vẫn dễ tổn thương, đang chiến đấu để bảo vệ lãnh thổ rộng lớn, các cơ sở dầu mỏ mong manh và vị thế dẫn dắt thế giới Sunni. Pakistan, một đối thủ mới nổi, từ lâu đã khao khát trở thành trọng tài của quyền lực Hồi giáo.

Điều khiến bức tranh này trở nên đặc biệt phức tạp là sáu sân khấu riêng biệt đang hội tụ về cùng một khu vực.

Hợp lưu thứ nhất là sự giao thoa giữa chiến trường Nga, Ukraine với trục Iran, Israel, Mỹ, vùng Vịnh, thể hiện qua liên minh Nga, Iran và các thỏa thuận an ninh mà ông Zelensky đã ký với các cường quốc vùng Vịnh hồi tháng 8.

Hợp lưu thứ hai liên quan tới vùng Kavkaz và Trung Á. Cuộc chiến bế tắc của Nga đã tạo khoảng trống để Thổ Nhĩ Kỳ liên minh với người anh em gốc Turk, theo đạo Hồi và giàu dầu mỏ, Azerbaijan. Azerbaijan lại thân thiết với cả Israel lẫn Thổ Nhĩ Kỳ, hai nước đang có căng thẳng gia tăng với nhau. Và vì Azerbaijan thân với Thổ Nhĩ Kỳ, đồng minh của Pakistan, nên đối thủ của Azerbaijan là Armenia lại đang được Ấn Độ, đối thủ của Pakistan, trang bị vũ khí. Trong khi đó tại Trung Á, Uzbekistan thân với Thổ Nhĩ Kỳ, còn Kazakhstan giàu dầu mỏ, muốn khẳng định độc lập khỏi cả Nga lẫn Trung Quốc láng giềng, lại thân với Israel và đang gia nhập Hiệp định Abraham do Mỹ khởi xướng.

Hợp lưu thứ ba là điều có thể gọi là "Sân khấu Byzantine": Thổ Nhĩ Kỳ từ lâu là cường quốc cầu nối then chốt giữa châu Âu và châu Á, Cơ đốc giáo và Hồi giáo, với quan hệ chặt chẽ với EU và tư cách thành viên NATO khiến nước này là đồng minh lâu năm của Mỹ. Nhưng dưới thời Tổng thống Hồi giáo Recep Tayyip Erdogan, Thổ Nhĩ Kỳ đang khẳng định sức mạnh quân sự, kinh tế, sứ mệnh Hồi giáo và di sản Ottoman, tìm cách mở rộng ảnh hưởng tới cả Nam Âu lẫn Trung Đông, đối đầu không chỉ với Israel mà cả đối thủ truyền thống là Hy Lạp. Các tranh chấp hàng hải giữa hai nước, cùng các phát hiện khí tự nhiên tại Đông Địa Trung Hải, đã kéo Hy Lạp vào liên minh chiến lược gần gũi hơn với Israel.

Hợp lưu thứ tư, nguy hiểm nhất, nằm ở Nam Á. Pakistan và Ấn Độ, cả hai đều sở hữu vũ khí hạt nhân, là kẻ thù của nhau kể từ cuộc chia cắt đẫm máu năm 1947 theo ranh giới tôn giáo, đã trải qua năm cuộc chiến, gần nhất là năm 2025. Pakistan, một nhà nước quân sự mãn tính bất ổn, đang đồng thời đối mặt căng thẳng với Ấn Độ và một cuộc chiến nhỏ mới với đồng minh vô ơn Taliban tại Afghanistan, nước mà Pakistan đã không kích trong tuần qua. Pakistan truyền thống cân bằng giữa hai bảo trợ là Trung Quốc và Mỹ, và gần đây đã biến thiện cảm của ông Trump thành ảnh hưởng thông qua vai trò trung gian với Iran cùng liên minh mới với Ả Rập Xê Út và Thổ Nhĩ Kỳ. Đồng thời, Ấn Độ, quốc gia đông dân nhất thế giới và một siêu cường tiềm năng, cân bằng giữa quan hệ ngày càng sâu sắc với Israel, nơi chủ nghĩa dân tộc Hindu tìm thấy sự tương đồng với chủ nghĩa dân tộc Israel, với mối liên kết truyền thống và sự phụ thuộc dầu mỏ vào Iran, cùng tình hữu nghị với Nga kế thừa từ liên minh Xô Viết cũ.

Hợp lưu thứ năm là Đông Phi và biển Đỏ, nơi các cuộc xung đột kiểu tân đế quốc đang diễn ra khốc liệt, nhưng lần này các "đế chế" không còn là châu Âu mà là Trung Đông và châu Phi. Tại Sudan, cuộc nội chiến đã vượt tầm kiểm soát với sự tham gia của hơn nửa tá cường quốc Trung Đông tranh giành vàng, cảng biển và đất nông nghiệp. Tại Somalia, Israel và UAE hậu thuẫn vùng Somaliland ly khai, trong khi Ả Rập Xê Út và Thổ Nhĩ Kỳ hậu thuẫn chính phủ Somalia. Tại Ethiopia, quốc gia không giáp biển này đang tìm kiếm một cảng trên biển Đỏ, có thể được Somaliland nhượng lại hoặc chiếm đoạt từ Eritrea trong một cuộc chiến mới.

Hợp lưu thứ sáu là vùng Sahel, dải đất chạy từ đông sang tây qua phần cực nam Bắc Phi, nơi các chính quyền quân sự non trẻ đang chiến đấu với các lực lượng dân quân thánh chiến trong một chuỗi các quốc gia đang suy yếu, từng được hậu thuẫn bởi cường quốc thực dân cũ Pháp, nay chuyển sang Nga và lực lượng lính đánh thuê của nước này.

Sự hội tụ này đồng nghĩa với việc cái tên "Trung Đông" có thể sớm trở nên lỗi thời. Cả giới kinh doanh lẫn chính trị đều cần phối hợp chiến lược cho một khu vực rộng lớn hơn nhiều.

Điều quan trọng cần nhận ra là tính linh hoạt của khu vực lúc này: những liên kết mới này mang tính uyển chuyển và chồng lấn lên nhau. Hiệp định Mecca không loại trừ Hiệp định Abraham đang rất hiện hữu, cũng không loại trừ một hành lang Ấn Độ, Ả Rập, Israel.

Mối nguy lớn nhất là khả năng chiến tranh Nga, Ukraine hợp nhất với chiến tranh Mỹ, Iran, Israel và bất kỳ xung đột Ấn Độ, Pakistan nào: nếu các đám cháy riêng biệt này hòa vào nhau theo hiện tượng mà các chuyên gia cháy rừng gọi là "flashover", một đám cháy có thể biến thành hỏa ngục toàn cầu.

Trong lịch sử, bất kỳ siêu cường nào muốn có sức mạnh đa lĩnh vực trên toàn cầu đều phải hiện diện tại Trung Đông, dù là các siêu cường thời Chiến tranh Lạnh, các cường quốc châu Âu, hay đế chế Ottoman. Hiện tại, Trung Quốc vẫn chưa sẵn sàng can dự toàn diện, nhưng việc nước này tập hợp một hạm đội chiến đấu khiến khả năng tận dụng sai lầm của Mỹ trở nên hấp dẫn. Ả Rập Xê Út và các cường quốc đang lo lắng khác trong khu vực đều muốn Trung Quốc, đối tác thương mại quan trọng nhất của họ, tham gia sâu hơn vào khu vực, dù họ biết rõ Bắc Kinh không thể thay thế Washington như một đối tác an ninh đáng tin cậy.

Bảy tháng kể từ khi cuộc chiến Iran bắt đầu, lệnh phong tỏa của ông Trump đối với Iran dường như đang phát huy hiệu quả. Nguồn cung dầu qua eo biển Hormuz và các tuyến khác, bao gồm đường ống Đông-Tây của Ả Rập Xê Út, đang phục hồi về gần mức trước chiến tranh, ít nhất là tạm thời. Câu hỏi còn bỏ ngỏ là Vệ binh Cách mạng Iran sẽ phản ứng ra sao. Không có gì nguy hiểm bằng một con hổ bị thương.

Bức tranh địa chính trị phức tạp này mang lại ba lớp hàm ý thực tiễn cho danh mục đầu tư toàn cầu.

Thứ nhất, về rủi ro chuỗi cung ứng năng lượng và hàng hải, việc các điểm nghẽn quan trọng như eo biển Hormuz, Bab el-Mandeb và các đường ống dẫn dầu khu vực nằm trong vùng giao thoa của nhiều liên minh chồng chéo có nghĩa là rủi ro gián đoạn nguồn cung không còn phụ thuộc vào một bên duy nhất, mà có thể bị kích hoạt bởi bất kỳ mắt xích yếu nhất nào trong mạng lưới, kể cả các lực lượng phi nhà nước quy mô nhỏ như Houthi. Điều này hàm ý một mức phần bù rủi ro địa chính trị bền vững hơn trong giá dầu và chi phí bảo hiểm vận tải biển, chứ không chỉ là các cú sốc tạm thời.

Thứ hai, về chi tiêu quốc phòng và các liên minh an ninh mới, các thỏa thuận như Mecca, Hiệp định Abraham mở rộng, và hợp đồng quốc phòng Hy Lạp, Israel trị giá 3,5 tỷ USD cho thấy một làn sóng chi tiêu quốc phòng và xuất khẩu vũ khí mới đang hình thành trên khắp khu vực mở rộng này, từ Đông Địa Trung Hải tới Nam Á. Đây là xu hướng cấu trúc có thể hỗ trợ doanh thu dài hạn cho các tập đoàn công nghiệp quốc phòng có hiện diện tại khu vực, đặc biệt trong các lĩnh vực phòng không, đánh chặn drone và hệ thống tên lửa.

Thứ ba, về rủi ro hợp nhất xung đột (flashover), kịch bản nguy hiểm nhất không phải một cuộc xung đột đơn lẻ leo thang, mà là khả năng các chiến trường riêng biệt, Nga-Ukraine, Mỹ-Iran-Israel, và Ấn Độ-Pakistan, hợp nhất thành một cuộc khủng hoảng toàn cầu duy nhất. Dù xác suất của kịch bản này khó định lượng chính xác, sự tồn tại của nó là lý do để duy trì một mức độ phòng ngừa rủi ro đuôi (tail risk hedge) cao hơn bình thường trong danh mục, đặc biệt thông qua các tài sản trú ẩn truyền thống như vàng và các vị thế năng lượng mang tính phòng thủ.

----------------------------------

Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...

Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương. Với nhiều ưu điểm như: Mua bán 2 chiều, T0, miễn lãi margin ... Liên hệ với tôi qua số Zalo ở phần tên tác giả để hợp tác và nhận các tư vấn tốt nhất về thị trường hàng hoá.

Mobile/zalo: 033 796 8866

THAM GIA ROOM HÀNG HOÁ - VĨ MÔ