GIÁ ĐỒNG LẬP KỶ LỤC: NGUỒN CUNG SUY YẾU, TỒN KHO DỊCH CHUYỂN VÀ BÀI TOÁN KHAN HIẾM NGÀY CÀNG RÕ NÉT

Giá đồng trên thị trường quốc tế tiếp tục thiết lập những đỉnh cao mới khi nguồn cung khai thác không đáp ứng kỳ vọng, trong khi kim loại tinh luyện đang tập trung tại Mỹ thay vì những trung tâm tiêu thụ lớn như Trung Quốc. Đằng sau đà tăng của giá đồng không chỉ là câu chuyện chu kỳ, mà đang nổi lên một vấn đề mang tính cấu trúc: thị trường có thể không thiếu đồng trên toàn cầu, nhưng lại thiếu đồng ở đúng nơi người tiêu dùng cần.

Giá đồng trên Sàn giao dịch Kim loại London (LME) tiếp tục tăng mạnh, thiết lập mức cao kỷ lục mới 14.624,50 USD/tấn, đánh dấu phiên thứ hai liên tiếp giá đồng phá đỉnh.

Tại Mỹ, hợp đồng tương lai đồng trên COMEX cũng duy trì ở vùng cao, giao dịch quanh 6,80 USD/pound, không cách quá xa mức đỉnh lịch sử 6,8665 USD/pound được thiết lập trong tháng 8.

Đà tăng diễn ra trong bối cảnh thị trường bước vào giai đoạn nhạy cảm đối với nguồn cung. Trung Quốc – quốc gia tiêu thụ đồng lớn nhất thế giới – đang tiến gần mùa cao điểm tiêu thụ truyền thống, trong khi nguồn cung từ các mỏ lại cho thấy những dấu hiệu yếu hơn đáng kể so với kỳ vọng.

Điều đáng chú ý là lần này, động lực tăng giá không đến từ một yếu tố đơn lẻ. Nguồn cung khai thác yếu, tồn kho phân bổ bất cân đối, nhu cầu điện khí hóa và dòng vốn đầu tư vào hạ tầng năng lượng đang cùng lúc tạo áp lực lên thị trường.

Ở phía cung, bức tranh ngày càng trở nên kém thuận lợi.

Dữ liệu từ Nhóm Nghiên cứu Đồng Quốc tế (ICSG) cho thấy sản lượng khai thác đồng toàn cầu giảm 1,1% trong nửa đầu năm, trái ngược với kỳ vọng nguồn cung sẽ có mức tăng trưởng nhất định.

Một số nhà sản xuất lớn cũng ghi nhận mức sụt giảm đáng kể. Những cái tên như Codelco và Freeport-McMoRan đều chứng kiến sản lượng giảm hai chữ số, qua đó làm suy yếu kỳ vọng rằng thị trường sẽ nhanh chóng nhận được nguồn cung bổ sung từ các mỏ hiện hữu.

Vấn đề nằm ở chỗ nguồn cung đồng không thể phản ứng nhanh với giá.

Việc phát triển một mỏ đồng mới thường đòi hỏi nhiều năm đầu tư, vốn lớn, thủ tục pháp lý phức tạp và hạ tầng đi kèm. Trong khi đó, các mỏ hiện hữu ngày càng phải đối mặt với quặng có hàm lượng thấp hơn, chi phí khai thác cao hơn và những rủi ro về địa chính trị.

Tại châu Phi, xu hướng gia tăng kiểm soát tài nguyên khoáng sản của các chính phủ cũng có thể tạo thêm áp lực lên nguồn cung trong dài hạn. Việc sửa đổi luật khai khoáng, yêu cầu tỷ lệ sở hữu hoặc mức độ tham gia cao hơn của doanh nghiệp địa phương, điều chỉnh các thỏa thuận đầu tư và thậm chí tịch thu tài sản trong một số trường hợp đang khiến môi trường đầu tư vào nguồn cung mới trở nên phức tạp hơn.

Một trong những yếu tố đáng chú ý nhất của thị trường đồng hiện nay nằm ở sự dịch chuyển địa lý của kim loại tinh luyện.

Trong những tháng qua, một lượng lớn đồng đã được đưa vào Mỹ trước khả năng Washington áp dụng các biện pháp thuế quan đối với kim loại nhập khẩu.

Điều này tạo ra một nghịch lý:

Mỹ chỉ chiếm chưa tới 10% nhu cầu đồng toàn cầu, nhưng lượng tồn kho tại các kho được COMEX theo dõi hiện chiếm khoảng 70% tổng lượng tồn kho đồng được các sàn giao dịch lớn theo dõi.

Trong khi đó, tồn kho tại LME và SHFE – hai trung tâm quan trọng đối với thị trường vật chất bên ngoài Mỹ – tương đối thấp.

Đây là khác biệt rất lớn giữa nguồn cung danh nghĩa và nguồn cung có thể sử dụng ngay trên thị trường vật chất.

Sự kết hợp giữa phí xử lý giảm mạnh và lượng tồn kho SHFE sụt giảm cho thấy tình trạng khan hiếm đồng trên toàn chuỗi cung ứng đồng của Trung Quốc. Phí xử lý đã giảm sâu xuống mức âm khi các nhà máy luyện kim Trung Quốc cạnh tranh gay gắt để giành lấy quặng tinh ngày càng khan hiếm, phản ánh sự tăng trưởng nguồn cung từ mỏ yếu và việc tiếp tục mở rộng năng lực chế biến. Đồng thời, lượng tồn kho SHFE giảm mạnh, báo hiệu nguồn cung đồng tinh luyện giảm khi Trung Quốc bước vào mùa cao điểm tiêu thụ truyền thống.

Mặc dù hai vấn đề này không liên quan trực tiếp, nhưng chúng cho thấy sự khan hiếm ở cả hai đầu thị trường: lượng quặng tinh chế quá ít so với công suất luyện kim ở khâu thượng nguồn và nguồn cung kim loại tinh chế giảm sút ở khâu hạ nguồn. Tình trạng thứ hai càng trở nên trầm trọng hơn do lượng lớn đồng tinh chế đổ về Mỹ trước nguy cơ áp thuế. Kết quả là thị trường hiện nay không chỉ đặt ra câu hỏi then chốt là có bao nhiêu đồng trên toàn cầu, mà còn là ở dạng nào, nằm ở đâu và liệu người tiêu dùng có thể tiếp cận được khi cần hay không.

Giá đồng đã tăng 17% trong năm nay và 47% trong 12 tháng qua, được hỗ trợ không chỉ bởi những biến động ngắn hạn mà còn bởi sự mất cân bằng dài hạn giữa sự tăng trưởng nguồn cung khai thác bị hạn chế và nhu cầu ngày càng tăng từ các trung tâm dữ liệu, cơ sở hạ tầng năng lượng tái tạo và đầu tư liên tục vào lưới điện và điện khí hóa. Đồng cũng đang trở thành một kim loại chuyển tiếp ngày càng quan trọng do vai trò trung tâm của nó trong mạng lưới điện, xe điện, sản xuất năng lượng tái tạo và lưu trữ năng lượng.

Không giống như một số vật liệu khác, việc thay thế đồng trên quy mô lớn không hề dễ dàng: các vật liệu thay thế như nhôm có thể thay thế đồng trong một số ứng dụng nhất định, nhưng thường phải đánh đổi về độ dẫn điện, hiệu suất, trọng lượng, độ tin cậy hoặc cần phải thiết kế lại cơ sở hạ tầng hiện có. Điều này khiến nhu cầu về đồng tương đối ổn định khi quá trình điện khí hóa tăng tốc, trong khi thời gian dài và những thách thức kỹ thuật liên quan đến việc phát triển các mỏ mới hạn chế khả năng đáp ứng nhanh chóng của thị trường trước mức tiêu thụ cao hơn.

Tuy nhiên, triển vọng lạc quan này không phải không có rủi ro. Việc đầu cơ kéo dài có thể khiến giá cả dễ bị điều chỉnh mạnh, đặc biệt nếu thuế quan dự kiến ​​của Mỹ không thành hiện thực và dòng nhập khẩu gần đây đảo chiều. Lãi suất cao hơn nhằm kiềm chế lạm phát cũng có thể gây áp lực lên ngành xây dựng, sản xuất và đầu tư. Ngoài ra, sự chậm lại trong việc triển khai trí tuệ nhân tạo (AI) và trung tâm dữ liệu nếu lợi nhuận không đạt kỳ vọng, hoặc một cú sốc tăng trưởng toàn cầu rộng hơn, có thể làm suy yếu nhu cầu và làm giảm tâm lý tích cực hiện tại.