Nhập khẩu vàng của Trung Quốc trong tháng 5/2026 đã tăng lên mức cao nhất trong hơn hai năm, bất chấp giá vàng điều chỉnh và nhu cầu đầu tư trong nước có dấu hiệu hạ nhiệt. Song song với đó, Hồng Kông đang đẩy nhanh việc xây dựng hệ thống thanh toán bù trừ vàng mới, mở ra cuộc cạnh tranh nhằm trở thành trung tâm giao dịch vàng hàng đầu châu Á.

Dữ liệu hải quan cho thấy Trung Quốc đã nhập khẩu khoảng 163 tấn vàng trong tháng 5/2026, đánh dấu mức cao nhất kể từ tháng 3/2024. Đây là tín hiệu cho thấy nhu cầu đối với kim loại quý vẫn duy trì ở mức mạnh dù thị trường vàng toàn cầu trải qua giai đoạn biến động đáng kể.

Tính chung 5 tháng đầu năm 2026, tổng lượng vàng nhập khẩu của Trung Quốc đạt khoảng 692 tấn, tăng khoảng 76% so với cùng kỳ năm trước. Con số này phản ánh sự gia tăng đáng kể trong hoạt động tích trữ vàng của nền kinh tế tiêu thụ vàng lớn nhất thế giới.

Theo các chuyên gia thị trường vàng tại Trung Quốc, nhu cầu đối với vàng vật chất, đặc biệt là vàng thỏi và các sản phẩm tích lũy vàng định kỳ dành cho nhà đầu tư cá nhân, là những động lực quan trọng thúc đẩy đà tăng nhập khẩu trong thời gian qua.

Một trong những yếu tố hỗ trợ nhập khẩu vàng là xu hướng người dân tiếp tục xem vàng như công cụ bảo toàn tài sản dài hạn. Các sản phẩm đầu tư vàng theo hình thức tích lũy từng phần đang thu hút sự quan tâm lớn từ nhóm nhà đầu tư cá nhân.

Từ ngày 1/6/2026, Trung Quốc bắt đầu áp dụng cơ chế cấp phép nhập khẩu vàng mới. Theo đánh giá của giới nghiên cứu thị trường, việc chuyển đổi sang hệ thống mới có thể khiến một số ngân hàng tranh thủ sử dụng hết hạn ngạch nhập khẩu hiện có trước khi quy định mới chính thức vận hành.

Điều này có thể đã góp phần làm gia tăng lượng vàng nhập khẩu trong tháng 5, tạo ra mức tăng đột biến trước thời điểm thay đổi chính sách.

Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc tiếp tục bổ sung vàng dự trữ trong tháng thứ 19 liên tiếp. Tuy nhiên, quy mô mua vào chính thức vẫn thấp hơn đáng kể so với tốc độ nhập khẩu vàng của cả nước.

Trong tháng 5, dự trữ vàng chính thức của Trung Quốc tăng thêm khoảng 320.000 ounce, tương đương 9,95 tấn, nâng tổng lượng vàng dự trữ lên 74,96 triệu ounce, tương đương khoảng 2.331,52 tấn.

So với mức nhập khẩu 163 tấn trong cùng tháng, lượng vàng mua vào chính thức chỉ chiếm một phần nhỏ. Điều này làm nổi bật câu hỏi về điểm đến thực sự của lượng vàng nhập khẩu khổng lồ đang chảy vào nền kinh tế Trung Quốc.

Bên cạnh vàng, dự trữ ngoại hối của Trung Quốc cũng ghi nhận mức tăng đáng kể trong tháng 5.

Tổng dự trữ ngoại hối đạt 3,4422 nghìn tỷ USD, tăng 31,7 tỷ USD so với tháng trước, tương đương mức tăng 0,93%. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 11/2015.

Giới chức Trung Quốc cho rằng sự gia tăng này được hỗ trợ bởi sức mạnh của đồng USD, sự cải thiện giá trị các tài sản toàn cầu và nền tảng kinh tế trong nước ổn định. Trong 4 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch thương mại của Trung Quốc đạt 2,39 nghìn tỷ USD, tăng 14,9% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó xuất khẩu tăng 11,3% lên 1,37 nghìn tỷ USD, còn nhập khẩu tăng 20% lên 1,01 nghìn tỷ USD.

Theo ước tính của Goldman Sachs, các ngân hàng trung ương trên toàn cầu đã mua khoảng 59 tấn vàng trong tháng 4/2026, trong đó Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc chiếm khoảng 24 tấn.

Mặc dù tốc độ mua vàng của các ngân hàng trung ương đã giảm xuống quanh mức 50 tấn mỗi tháng, Goldman Sachs cho rằng xu hướng đa dạng hóa dự trữ khỏi các tài sản truyền thống vẫn mang tính cấu trúc và sẽ tiếp tục trong nhiều năm tới.

Khảo sát mới nhất đối với 76 ngân hàng trung ương cho thấy 45% số tổ chức được hỏi dự kiến sẽ tiếp tục tăng dự trữ vàng trong vòng 12 tháng tới. Khoảng 90% tin rằng tổng lượng vàng nắm giữ của các ngân hàng trung ương toàn cầu sẽ tiếp tục gia tăng hoặc duy trì ở mức cao.

Trái ngược với dữ liệu nhập khẩu, thị trường vàng trong nước Trung Quốc đang cho thấy một số tín hiệu chững lại.

Các quỹ ETF vàng ghi nhận dòng vốn rút ra đáng kể. Tính đến ngày 3/6, có 14 quỹ ETF vàng chứng kiến tổng dòng vốn rút ròng vượt 10 tỷ Nhân dân tệ, tương đương khoảng 1,48 tỷ USD trong vòng một tháng.

Bên cạnh đó, lượng vàng rút khỏi Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải trong tháng 5 chỉ đạt 63,5 tấn, mức thấp nhất kể từ tháng 2/2020 và chỉ bằng khoảng một nửa so với tháng 3/2026. Điều này cho thấy nhu cầu giao nhận vàng vật chất trong nước chưa hoàn toàn tương đồng với quy mô nhập khẩu đang tăng mạnh.

Song song với sự gia tăng nhập khẩu vàng của Trung Quốc, Hồng Kông đang chuẩn bị đưa vào hoạt động hệ thống thanh toán bù trừ vàng mới trong tháng 7/2026.

Ít nhất 4 trong số 11 ngân hàng tham gia hệ thống đã bắt đầu nhập khẩu các thỏi vàng chuẩn London Good Delivery loại 400 ounce để chuẩn bị cho hoạt động giao nhận vật chất khi hệ thống chính thức vận hành.

Loại vàng thỏi 400 ounce hiện chủ yếu được giao dịch tại London và thường được các ngân hàng hoặc tổ chức tài chính lớn sử dụng. Việc đưa loại vàng này vào Hồng Kông cho thấy tham vọng xây dựng một trung tâm giao dịch vàng quy mô quốc tế ngay tại châu Á.

Việc triển khai hệ thống thanh toán bù trừ vàng giúp Hồng Kông có lợi thế tiên phong trong cuộc cạnh tranh trở thành trung tâm giao dịch vàng hàng đầu khu vực.

Trong khi đó, Singapore cũng đã công bố kế hoạch triển khai cơ chế thanh toán bù trừ vàng riêng trước cuối năm 2026. Cả hai trung tâm tài chính đều muốn tận dụng nhu cầu ngày càng lớn đối với vàng tại châu Á.

Sự xuất hiện của các hạ tầng giao dịch mới cho thấy thị trường vàng châu Á đang bước vào giai đoạn phát triển mới, với tham vọng gia tăng vai trò trong hoạt động lưu trữ, giao dịch và định giá vàng toàn cầu. Dòng chảy vàng ngày càng mạnh vào Trung Quốc cùng sự mở rộng của các trung tâm giao dịch khu vực đang tạo ra những thay đổi đáng chú ý đối với cấu trúc thị trường vàng thế giới trong những năm tới.