(Hình 1 - 2) Đầu tiên, thực tế thuế quan đối ứng mà Mỹ đưa ra không mạnh mẽ như lời nói!

Ban đầu ông Trump cương quyết sẽ không có miền trữ, loại trừ hay nhân nhượng. Nhưng khi đưa vào vận dụng thực tế:

- Thuế suất thực giảm từ 21,5% dự tính giảm còn 13,6%

- Có tới 43% hàng nhập khẩu vào Mỹ không phải chịu thuế.

- Mỹ đã phải miễn trừ thuế theo quốc gia và theo mặt hàng cho nhiều mặt hàng, khiến cho ảnh hưởng thực tế không quá lớn.

(Hình 3) Dù vậy thuế lại làm cho giá hàng hóa tăng mạnh mẽ,

- Chi phí thuế được chuyển vào giá tới 96%, tức người Mỹ chịu hầu hết ảnh hưởng của thuế

- Giá hàng nhập khẩu tăng, đồng thời chính hàng nội địa sản xuất cũng tăng theo đáng kể

- Theo nghiên cứu chi ra rằng giá hàng hóa đang ổn định và giảm trước khi ông Trump tạo lên "Ngày giải phóng", sau ngày này giá của tất cả đều tăng vọt.

(Hình 4) Phá sản lời hứa về mang công việc về Mỹ, tăng việc làm!

- Số việc làm của Mỹ tiếp tục giảm

- Chưa từng có "bùng nổ tuyển dụng" như trong dự tính ban đầu

=> Qua đó cho thấy không đạt mục tiêu phục hồi công nghiệp trong nước.

(Hình 5) Thâm hụt thương mại không giảm mà tăng tiếp đạt kỉ lục

Đây là một lý do chính mà ông Trump lập luận rằng là sự bất công, nhưng sau thuế quan Mỹ tiếp tục tăng thâm hụt do các doanh nghiệp nhập hàng trước khi thuế áp dụng. (Ngoài ra còn do thâm hụt về vàng)

(Hình 6) Mỹ bị bỏ lại phía sau, các nước khác tăng cường hợp tác thương mại mà không có Mỹ

Mỹ đã không ký FTA từ 2020. Trong khi đó EU ký với MERCOSUR, Ấn Độ, Úc; Trung Quốc, Canada, Ấn Độ đều mở rộng, và có rất nhiều hợp tác thương mại khác đã diễn ra để không phụ thuộc và bị ảnh hưởng bởi Mỹ.

(Hình 7 - 8) Đầu tư nước ngoài vào Mỹ không tăng và các cam kết khó thành hiện thực

Tình hình đầu tư nước ngoài đi ngang và các cam kết mà Nhà Trắng công bố cho thấy con số vô lý, khó thành hiện thực. Ví dụ Nhà Trăng đưa ra cam kết đầu tư cảu UAE vào Mỹ tới 1400 tỷ USD ... trong khi UAE mỗi năm làm FDI nơi khác chỉ 11,4 tỷ USD

Chính sách thuế đối ứng thực chất gây ra nhiều bất ổn, hệ lụy về pháp lý kiện tụng, thủ tục thuế quan ... tức phiền phức và rắc rối hơn là các giá trị thực tế

(Hình 9) Các đòn thuế gây ra nhiều tranh cãi và kiện tụng

- Số lượng khách hàng của các công ty vận động hành lang tăng mạnh hơn 200% với chi tiêu cho việc lobbying thương mại hàng tỷ USD

- Đây là các doanh nghiệp nhập khẩu và sản xuất đi tìm cách xin miễn thuế hoặc đi gây bất lợi cho đối thủ

=> Cho thấy chích sách này đang tạo ra các vấn đề pháp lý và việc xin đặc quyền

(Hình 10-11) Kiện tụng liên quan thuế tăng mạnh với hơn 2,000 doanh nghiệp đang kiện lại chính sách thuế.

Các doanh nghiệp cũng đang yêu cầu hoàn lại >160 tỷ USD tiền thuế đã phải đóng sai vì các thay đổi. Số tiền lãi cho khoản tiền chưa được hoàn lại này cũng lên đến 700 triệu USD/tháng

(Hình 12) Hệ thống thuế trở nên cực kỳ phức tạp; với hơn 50 lần thay đổi trong 1 năm và 66% hàng nhập khẩu dùng cơ chế thuế tạm thời (Chapter 99).

Hệ quả là chi phí tuân thủ phình ra, gánh nặng lên hệ thống hành chính trong khi năm 2025 ông Trump cùng Elon Musk còn chủ trương cắt giảm chi phí hệ thống hành chính.

(Hình 13) Mức độ bất định trong chính sách thương mại của Hoa Kỳ tăng lên mức cao nhất lịch sử vào năm 2025.

Điều này phản ánh môi trường chính sách trở nên khó dự đoán, làm gia tăng rủi ro cho doanh nghiệp, từ đó có thể kìm hãm đầu tư và tăng trưởng kinh tế, ngay cả khi các chính sách thuế được áp dụng nhằm thúc đẩy kinh tế.

Dịch và chỉnh Trương Đắc Nguyên