Phòng không Iran “im lặng rồi ra đòn chí mạng”, tiêm kích F-35 cũng không kịp né

Sau nhiều ngày gần như “im hơi lặng tiếng”, hệ thống phòng không của Iran bất ngờ tái xuất với những đòn đánh đáng chú ý, thậm chí được cho là đã bắn trúng tiêm kích tàng hình F-35 Lightning II của Mỹ. Diễn biến này khiến giới quan sát không khỏi bất ngờ, nhưng theo các chuyên gia, đây không phải là điều ngẫu nhiên.

Không phải “mất năng lực”, mà là chiến thuật

Theo các chuyên gia quân sự từ tạp chí The War Zone, dù chịu nhiều tổn thất sau các đợt không kích, hệ thống phòng không Iran vẫn duy trì được khả năng tác chiến đáng kể. Thay vì đối đầu trực diện, Tehran chủ động áp dụng chiến thuật “ẩn mình chờ thời”.

Trong môi trường bị chế áp điện tử mạnh bởi Mỹ và đồng minh, các hệ thống radar cồng kềnh, tầm xa dễ trở thành mục tiêu bị phát hiện và phá hủy. Vì vậy, Iran chuyển sang sử dụng các tổ hợp phòng không tầm ngắn, cơ động cao, có thể nhanh chóng triển khai và rút lui.

Đáng chú ý, các hệ thống này có thể xuất hiện bất ngờ ở nhiều vị trí, khiến phi công đối phương gần như không có thời gian phản ứng khi bị khóa mục tiêu.

“Săn tàng hình” bằng cảm biến thụ động

Thay vì phụ thuộc vào radar – vốn kém hiệu quả trước công nghệ tàng hình – Iran đã đẩy mạnh sử dụng các hệ thống quang – hồng ngoại. Những cảm biến này phát hiện mục tiêu dựa trên nhiệt lượng từ động cơ và ma sát không khí, hoàn toàn không phát tín hiệu ra ngoài.

Điều này tạo ra lợi thế lớn: máy bay đối phương không hề biết mình đang bị theo dõi. Ngay cả khi tên lửa đã được phóng, hệ thống cảnh báo trên máy bay cũng có thể không kịp phản ứng.

Đoạn video do phía Iran công bố cho thấy chiếc F-35 dường như bị khóa mục tiêu mà không có động tác né tránh hay thả mồi bẫy nhiệt – dấu hiệu cho thấy phi công không nhận thức được mối đe dọa.

“Lưới lửa thấp” mới là mối nguy thật sự

Iran hiện sở hữu một trong những kho tên lửa phòng không vác vai (MANPADS) lớn nhất khu vực, với các dòng như Misagh-1, Misagh-2 và Qaem. Những vũ khí này có tầm bắn từ 3–8km, đặc biệt hiệu quả khi tấn công mục tiêu bay thấp – chiến thuật thường được máy bay Mỹ sử dụng để né radar.

Bên cạnh đó, các hệ thống như Tor-M1 hay Pantsir-S1 giúp Iran tạo nên mạng lưới phòng không tầm thấp dày đặc, có khả năng đánh chặn đồng thời nhiều mục tiêu.

Đáng chú ý, hệ thống nội địa Majid (AD-08) – sử dụng hoàn toàn cảm biến quang – điện tử – được đánh giá là đặc biệt nguy hiểm. Với khả năng hoạt động gần như “im lặng”, Majid có thể phục kích theo kiểu “sói đơn độc” và bất ngờ tung đòn ở cự ly gần.

Một số chuyên gia nhận định chính hệ thống này có thể là “thủ phạm” khiến chiếc F-35 bị bắn trúng, dù máy bay vẫn kịp quay về căn cứ an toàn.

Chiến tranh bất đối xứng lên ngôi

Vụ việc cho thấy Iran đang tận dụng hiệu quả chiến thuật bất đối xứng: không đối đầu trực diện với ưu thế không quân vượt trội của Mỹ, mà tập trung vào các điểm yếu – đặc biệt là khi máy bay phải bay thấp và xâm nhập sâu.

Sự kết hợp giữa tính cơ động, khả năng ngụy trang và công nghệ cảm biến thụ động đã giúp Iran tạo ra những “cái bẫy vô hình”, đủ sức đe dọa cả các tiêm kích hiện đại nhất.

Diễn biến này là lời cảnh báo rõ ràng rằng, dù bị áp đảo về công nghệ, hệ thống phòng không Iran vẫn là một ẩn số nguy hiểm, có thể gây bất ngờ trên chiến trường bất cứ lúc nào.