24HMONEY đã kiểm duyệtNhững 'thủ thuật' kế toán không còn hiệu quả với thông tư 99
Những “thủ thuật” sẽ bị hạn chế / không còn hiệu quả như trước Trong thực tế không ít doanh nghiệp đã quen với việc sử dụng các “thủ thuật” điều chỉnh số liệu, lợi nhuận, tài sản hoặc nợ khiến cho tình hình tài chính của doanh nghiệp trông có vẻ “khỏe mạnh” hơn.
Tuy nhiên, với khung pháp lý mới mà Thông tư 99 - bao gồm việc siết chặt minh bạch, tăng cường kiểm soát nội bộ, chuẩn hóa hệ thống tài khoản và báo cáo tài chính - thì nhiều thủ thuật cũ sẽ không còn “ăn” như trước kia. Bài viết này Tân sẽ giúp bạn nhận diện những thủ thuật kế toán nổi bật sẽ bị hạn chế khi Thông tư 99 áp dụng.
1. Ẩn chi phí / Đẩy chi phí sang kỳ sau (Chi phí trích trước / Trích lập dự phòng lớn chủ động làm giảm lợi nhuận)
Thủ thuật: Doanh nghiệp trước đây có thể trích dự phòng lớn hoặc ghi chi phí bất thường trong kỳ này, rồi kỳ sau lợi nhuận nhìn tốt hơn vì không còn khoảng chi phí này nữa. (tương tự như Cookie-jar reserves).
Tại sao TT99 hạn chế: TT99 yêu cầu sổ kế toán, chứng từ, hệ thống tài khoản phải phản ánh kịp thời, rõ ràng, đầy đủ, minh bạch. Khi chi phí hoặc dự phòng phải được lập theo chứng từ đúng nghiệp vụ, không được “giả tạo” hoặc trích quá mức một cách tùy tiện (Điều 9 & Điều 10 TT99).
Ảnh hưởng: Doanh nghiệp sẽ khó “chôn chi phí” một năm tốt rồi dồn lợi nhuận cho năm sau.
2. Thay đổi chính sách kế toán / Ước tính linh hoạt để “tối ưu lợi nhuận”
Thủ thuật: Doanh nghiệp thay đổi quy định trích khấu hao, phân bổ chi phí, ước tính dự phòng,… rồi lợi dụng hiệu ứng thay đổi này để làm lợi nhuận tăng hoặc giảm theo ý muốn trong ngắn hạn.
Tại sao bị hạn chế: TT99 yêu cầu doanh nghiệp công bố rõ chính sách kế toán áp dụng, khi có thay đổi phải thuyết minh trên báo cáo tài chính. Hệ thống tài khoản kế toán phải tuân theo Phụ lục II và nếu sửa đổi, bổ sung thì phải có quy chế, không được làm thay đổi số liệu trình bày trên báo cáo tài chính một cách không rõ ràng.
Ảnh hưởng: Việc chuyển đổi chính sách kế toán để tạo lợi thế sẽ bị giám sát chặt hơn, khó che giấu.
3. Đơn vị tiền tệ kế toán và lợi dụng biến động ngoại tệ
Thủ thuật: Nếu doanh nghiệp có nhiều giao dịch ngoại tệ, có thể lợi dụng biến động tỷ giá để ghi Lãi/Lỗ tỷ giá để tạo lợi nhuận non-core hoặc giấu giấu thiệt hại.
TT99 ảnh hưởng: TT99 có điều khoản rõ về đơn vị tiền tệ trong kế toán - mặc định là VND, doanh nghiệp chỉ được chọn ngoại tệ nếu đáp ứng điều kiện tại khoản 2, 3, 4 Điều 31. Việc thay đổi đơn vị tiền tệ kế toán chỉ được thực hiện tại thời điểm bắt đầu niên độ kế toán mới và phải chuyển đổi số dư sổ kế toán, báo cáo tài chính theo tỷ giá mua/bán chuyển khoản bình quân.
Ảnh hưởng: Doanh nghiệp không thể “linh hoạt” thay đơn vị tiền tệ hoặc quyền lợi từ biến động ngoại tệ một cách tùy tiện như trước, môi trường sẽ minh bạch hơn.
4. Thay đổi hệ thống tài khoản kế toán để “ẩn” hoặc “chuyển” nghiệp vụ khó phân loại
Thủ thuật: Trước đây, doanh nghiệp có thể mở nhiều tài khoản phụ, hoặc đặt tên/ghi nhận sao cho người ngoài khó soi được - dùng để đẩy chi phí/nợ hoặc phân tán tài sản kém hiệu quả.
TT99 tác động: TT99 yêu cầu áp dụng hệ thống tài khoản kế toán theo Phụ lục II ban hành kèm theo, doanh nghiệp chỉ được sửa đổi, bổ sung tên, số hiệu, kết cấu nếu phù hợp hoạt động kinh doanh, nhưng không được làm thay đổi hoặc ảnh hưởng đến các chỉ tiêu, thông tin trình bày trên Báo cáo tài chính.
Ảnh hưởng: Việc “điều chỉnh” tài khoản để giấu nghiệp vụ hoặc phân tán chi phí/nợ sẽ bị hạn chế hơn nhiều.
5. Round-tripping hoặc ghi nhận doanh thu ảo để cải thiện lợi nhuận
Thủ thuật: Doanh nghiệp thực hiện giao dịch với bên liên quan hoặc giữa đơn vị trực thuộc và chính doanh nghiệp để ghi doanh thu - lợi nhuận nhưng bản chất không tạo giá trị mới.
TT99 liên quan: TT99 yêu cầu hợp nhất đơn vị trực thuộc (nếu có), loại trừ các giao dịch nội bộ giữa trụ sở chính và đơn vị trực thuộc khi lập báo cáo hợp nhất. Đồng thời, tính minh bạch và trách nhiệm kiểm soát nội bộ được nhấn mạnh (Điều 3 Chương I TT99: “Doanh nghiệp có trách nhiệm tự xây dựng quy chế quản trị nội bộ … nhằm phân định rõ quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm các bộ phận…”). TT200 vẫn hạn chế thủ thuật round-tripping nhưng chưa đủ mạnh và vẫn có khoảng hở để doanh nghiệp có thể lợi dụng.
Ảnh hưởng: Việc lợi dụng giao dịch nội bộ để ghi nhận doanh thu/phù phép lợi nhuận sẽ dễ bị phát hiện hơn.
6. Ẩn nợ/tài sản khó thu hồi hoặc trốn lỗ bằng việc không phản ánh đúng tài sản/Nợ phải trả
Thủ thuật: Doanh nghiệp có thể trì hoãn ghi giảm giá tài sản, hoặc không ghi nhận nợ/tổn thất để làm bảng cân đối kế toán trông có vẻ “lành mạnh”.
TT99 ảnh hưởng: TT99 yêu cầu báo cáo tài chính phải phản ánh trung thực, hợp lý tình hình tài chính, kết quả kinh doanh và các luồng tiền; thông tin phải đầy đủ – “Thông tin được coi là đầy đủ khi báo cáo tài chính bao gồm tất cả các thông tin cần thiết để giúp người sử dụng báo cáo tài chính hiểu được bản chất, hình thức và rủi ro của các giao dịch và sự kiện”.
Ảnh hưởng: Doanh nghiệp sẽ khó “giấu” các khoản nợ xấu, tài sản khó thu hồi hay không ghi tổn thất kịp thời mà không bị “cảnh báo”.
Theo dõi người đăng bài
Nhà đầu tư lưu ý
Bạn muốn trở thành VIP/PRO trên 24HMONEY?
Bấm vào đây để liên hệ 24HMoney ngay
Từ khóa hot
Bàn tán về thị trường