#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Nếu tiền là huyết mạch của nền kinh tế, thì vàng trong dân đang là ‘mạch máu bị tắc’ - Việt Nam quyết tâm khơi thông dòng chảy này trước khi áp lực tỷ giá và lạm phát tăng mạnh

Khi giá vàng quốc tế và trong nước liên tục lập đỉnh mới, chính quyền Việt Nam đang đứng trước một bài toán lớn: làm thế nào để lượng vàng mà người dân giữ trong dân – “vàng tay” – được đưa trở lại lưu thông, góp phần cân bằng thị trường, ổn định tỷ giá và tăng hiệu quả sử dụng vốn.

Bối cảnh giá vàng và thị trường trong nước

Theo bài viết của Bloomberg ngày 7 / 11 / 2025, nhu cầu vàng hàng năm tại Việt Nam ở mức khoảng 55 tấn – cao nhất trong khu vực Đông Nam Á.

Tuy nhiên, lượng vàng nhập khẩu của State Bank of Vietnam (SBV) chỉ khoảng 13,5 tấn trong năm gần nhất.

Như vậy, rõ ràng có sự chênh lệch lớn giữa nhu cầu và nguồn cung chính thức – phần lớn nhu cầu thực tế đang “ẩn” dưới dạng vàng tích trữ trong dân.

Giá vàng trong nước cũng ghi nhận mức tăng mạnh: có nơi chênh lệch giữa giá trong nước với giá quốc tế lên tới khoảng 20 triệu đồng/lượng.

Việc này dẫn tới tình trạng nhập lậu vàng, giá “chênh” và áp lực lên tỷ giá, dự trữ ngoại hối.

Chính sách và định hướng của Nhà nước

Một trong các mục tiêu lớn của SBV là mở khoá lượng vàng đang nằm trong dân, để đưa vào lưu thông một cách có kiểm soát — điều này sẽ giúp thị trường minh bạch hơn, giảm tâm lý tích trữ thụ động và hỗ trợ ổn định vĩ mô.

Cụ thể:

Việt Nam đang xem xét thành lập một sở giao dịch vàng (gold exchange) để giao dịch vàng vật chất, vàng tài khoản và cả các sản phẩm phái sinh vàng, nhằm tăng tính thanh khoản và minh bạch.

Luật/cơ chế mới cũng cho phép doanh nghiệp và ngân hàng tham gia nhập khẩu, xuất khẩu và sản xuất vàng miếng, chấm dứt độc quyền trước đây. Ví dụ: theo Decree 232/2025, Nhà nước đã công bố dỡ bỏ độc quyền sản xuất và giao dịch vàng miếng.

Quy định nhập khẩu, sản xuất và giao dịch vàng đang được thiết kế sao cho phù hợp với mục tiêu chính sách tiền tệ và dự trữ ngoại hối.

Lượng vàng hoá “khổng lồ” trong dân và ý nghĩa

Theo ước tính từ đại diện ngành, người dân Việt Nam có thể đang cất trữ ít nhất 500 tấn vàng không lưu thông chính thức.

Nếu lượng vàng này được đưa trở lại lưu thông, nhiều lợi ích có thể xuất hiện:

Tăng cung vàng cho thị trường, giảm chênh lệch giá nội–ngoại, hạn chế nhập lậu.

Giảm tâm lý tích trữ thụ động, khuyến khích sử dụng vàng như một tài sản sinh lời hoặc đầu tư thay vì chỉ tích trữ.

Hỗ trợ ổn định tỷ giá và dự trữ ngoại hối: khi vàng trong dân dần được đưa vào hệ thống ngân hàng hoặc thị trường chính thức, Nhà nước có thể kiểm soát tốt hơn sự rút/nhập ngoại tệ liên quan.

Cải thiện hiệu quả sử dụng nguồn vốn: vàng nằm im trong két sắt hay hộ gia đình là nguồn vốn “chết”; nếu tham gia lưu thông sẽ góp phần kích hoạt kinh tế.

Thách thức và rủi ro cần lưu ý

Việc đưa vàng từ dân vào lưu thông không phải chuyện một sớm một chiều: cần có cơ chế khuyến khích, đảm bảo người dân sẵn sàng nạp vàng vào hệ thống — chẳng hạn qua hình thức ký gửi, tài khoản vàng, hay thương mại hóa.

Vấn đề giá chênh lệch vẫn là rào cản lớn: nếu giá trong nước cao hơn quốc tế quá nhiều, người dân sẽ tiếp tục tích trữ và nhập lậu sẽ tiếp diễn. Như một phân tích ghi nhận: mặc dù độc quyền sản xuất vàng miếng đã chấm dứt, nhưng nguồn cung vẫn khá hạn chế nên giá chưa hạ ngay.

Việc thành lập sàn giao dịch vàng và cơ chế phái sinh vàng cần được vận hành cẩn trọng để tránh biến động mạnh hoặc “vàng hoá” nền kinh tế — nghĩa là vàng trở thành thay thế cho tiền tệ và gây mất ổn định.

Vấn đề quản lý và minh bạch: nếu giao dịch vàng vẫn diễn ra “ngầm”, hoặc người dân không tin vào hệ thống mới thì sẽ rất khó thúc đẩy lưu thông.

Góc nhìn phân tích và dự báo

Với việc giá vàng toàn cầu đang ở mức cao và dự kiến vẫn duy trì khi có yếu tố như đồng USD suy yếu, lãi suất toàn cầu thay đổi, bất ổn địa chính trị… thì nhu cầu vàng tại Việt Nam có khả năng tiếp tục tăng.

Tuy nhiên, nếu chính sách của Việt Nam thành công trong việc đưa vàng lưu kho trở lại thị trường và tăng nguồn cung chính thức, thì khoảng chênh lệch giá nội – ngoại có thể bị thu hẹp – điều này sẽ giúp kiềm chế giá trong nước và giảm nhập lậu.

Trong trung đến dài hạn, chiến lược “giải phóng” vàng khoá có thể đóng vai trò quan trọng trong việc biến vàng từ tài sản chỉ để trữ thành tài sản mang lại lợi ích kinh tế — chẳng hạn: tham gia sản xuất, xuất khẩu trang sức, tham gia giao dịch tài chính vàng. Như một bình luận từ ngành cho rằng Việt Nam có tiềm năng sản xuất trang sức vàng xuất khẩu nếu nguồn nguyên vật liệu trong nước được đảm bảo.

Khuyến nghị dành cho các bên liên quan

Kết luận

Trong bối cảnh giá vàng toàn cầu leo thang và nhu cầu nội địa tại Việt Nam vượt xa nguồn nhập chính thức, chính sách thu hút lượng vàng “ngủ yên” trong dân quay trở lại lưu thông chính thức là một bước đi chiến lược đầy tham vọng. Nếu được triển khai tốt, không chỉ giúp thị trường vàng ổn định hơn mà còn có thể tạo ra hiệu ứng lan tỏa tới kinh tế – từ sản xuất trang sức đến quản lý ngoại hối – và góp phần tăng trưởng kinh tế bền vững.

Nhưng như mọi chính sách tài chính – tiền tệ khác, chìa khóa nằm ở thực thi: nguồn cung có được nhanh, người dân có tin tưởng hệ thống mới, và cơ chế giao dịch có đủ minh bạch. Nếu làm tốt, Việt Nam có cơ hội biến “vàng ngủ” thành “vàng vận hành”. Nếu không, vàng vẫn có thể nằm im trong két hộ gia đình — và thị trường tiếp tục chịu áp lực.